W wielu firmach temat raportowania danych pozafinansowych jeszcze niedawno pojawiał się sporadycznie, ale dziś coraz częściej trafia na biurka zarządów i działów finansowych. Wynika to z rosnących wymagań regulacyjnych w Unii Europejskiej, które obejmują coraz większą liczbę przedsiębiorstw. W tym kontekście pojawia się pojęcie csrd, czyli nowych zasad sprawozdawczości dotyczących wpływu działalności na środowisko, społeczeństwo i sposób zarządzania. W tym tekście wyjaśniam, czego dotyczą te przepisy, kogo obejmują oraz od kiedy trzeba się do nich przygotować.
Co oznacza skrót CSRD i czego dotyczą nowe przepisy
CSRD to dyrektywa Unii Europejskiej wprowadzająca nowe zasady raportowania informacji niefinansowych przez przedsiębiorstwa. Jej pełna nazwa to Corporate Sustainability Reporting Directive. Regulacja rozszerza wcześniejsze przepisy dotyczące raportowania ESG i wprowadza bardziej szczegółowe wymagania dotyczące ujawniania danych.
Zmiany polegają przede wszystkim na tym, że firmy mają przedstawiać informacje dotyczące wpływu swojej działalności na środowisko, pracowników, łańcuch dostaw oraz sposób zarządzania organizacją. Raporty mają być bardziej porównywalne, a dane muszą być przygotowane według określonych standardów.
Najważniejszą różnicą w stosunku do wcześniejszych regulacji jest rozszerzenie obowiązku raportowania na znacznie większą liczbę firm oraz wprowadzenie szczegółowych standardów raportowych.
CSRD od kiedy obowiązuje – harmonogram wprowadzania zmian
Jednym z najczęstszych pytań jest to, csrd od kiedy zaczyna obowiązywać. Dyrektywa została przyjęta na poziomie Unii Europejskiej, ale jej wdrażanie odbywa się etapami. Poszczególne grupy przedsiębiorstw będą objęte przepisami w różnych terminach.
W praktyce oznacza to, że nie wszystkie firmy muszą raportować w tym samym czasie. Harmonogram wprowadzania regulacji wygląda następująco:
- Od 2024 roku – obowiązek dotyczy dużych spółek objętych wcześniej raportowaniem niefinansowym.
- Od 2025 roku – przepisy obejmą pozostałe duże przedsiębiorstwa spełniające określone kryteria.
- Od 2026 roku – raportowanie obejmie również część małych i średnich spółek notowanych na giełdzie.
- Od 2028 roku – obowiązek może dotyczyć także wybranych firm spoza Unii prowadzących działalność na jej terenie.
Warto zwrócić uwagę, że dyrektywa csrd od kiedy obowiązuje w danym roku, dotyczy raportów publikowanych za poprzedni rok obrotowy, co oznacza konieczność wcześniejszego przygotowania systemów zbierania danych.
Kogo obejmuje dyrektywa CSRD
Zakres nowych przepisów jest znacznie szerszy niż wcześniejszych regulacji dotyczących raportowania ESG. Wiele firm po raz pierwszy będzie musiało przygotować raport zrównoważonego rozwoju, nawet jeśli wcześniej nie było do tego zobowiązanych.
Do grup objętych obowiązkiem należą między innymi:
- duże przedsiębiorstwa spełniające kryteria dotyczące liczby pracowników lub przychodów;
- spółki notowane na rynku regulowanym;
- wybrane instytucje finansowe;
- firmy spoza UE osiągające znaczące przychody na terenie Unii.
Choć przepisy formalnie dotyczą określonych podmiotów, w praktyce wpływają także na mniejsze firmy. Wynika to z tego, że duże przedsiębiorstwa będą zbierać dane od swoich dostawców i partnerów biznesowych.
Nawet jeśli firma nie podlega bezpośrednio pod csrd, może zostać poproszona o przekazywanie danych przez kontrahentów objętych obowiązkiem raportowania.
Jakie informacje trzeba raportować według CSRD
Nowe regulacje wymagają ujawniania danych w kilku obszarach, które określa się skrótem ESG. Obejmują one wpływ na środowisko, kwestie społeczne oraz sposób zarządzania organizacją. Dane muszą być przygotowane zgodnie ze standardami ESRS, które określają zakres raportowania.
Najczęściej raport obejmuje między innymi:
- emisję gazów cieplarnianych i zużycie energii;
- politykę zatrudnienia i warunki pracy;
- relacje z dostawcami;
- strukturę zarządzania i kontrolę ryzyka;
- cele związane ze zrównoważonym rozwojem.
Raport nie polega na opisaniu ogólnych działań firmy. Wymagane są konkretne dane liczbowe, wskaźniki oraz informacje o planach na kolejne lata. Dokument podlega również weryfikacji, podobnie jak sprawozdania finansowe.
Dlaczego przygotowania do CSRD zajmują dużo czasu
Wiele przedsiębiorstw zakłada, że przygotowanie raportu będzie polegało na zebraniu kilku dokumentów. W praktyce proces okazuje się bardziej złożony, ponieważ dane pochodzą z różnych działów i często nie były wcześniej gromadzone w uporządkowany sposób.
Przygotowania zwykle obejmują kilka etapów:
- Analiza, czy firma podlega pod nowe przepisy.
- Sprawdzenie, jakie dane są już dostępne.
- Ustalenie, których informacji brakuje.
- Wdrożenie sposobu zbierania danych.
- Przygotowanie raportu zgodnego ze standardami.
Najwięcej czasu zajmuje stworzenie systemu zbierania danych, ponieważ raportowanie według csrd wymaga informacji z całej organizacji, a nie tylko z działu finansowego.
Jak przygotować firmę do nowych obowiązków
Przedsiębiorstwa, które zaczynają przygotowania wcześniej, mają więcej czasu na uporządkowanie procesów. W pierwszej kolejności przydaje się sprawdzenie, czy organizacja spełnia kryteria objęcia dyrektywą oraz w którym roku będzie musiała opublikować pierwszy raport.
W dalszej kolejności warto przyjrzeć się temu, jakie dane są już zbierane w firmie, a jakie trzeba dopiero zacząć gromadzić. Często okazuje się, że część informacji znajduje się w różnych systemach lub w dokumentach prowadzonych przez inne działy.
Dobrą praktyką jest także wyznaczenie osoby lub zespołu odpowiedzialnego za przygotowanie raportu. Dzięki temu łatwiej skoordynować działania i uniknąć sytuacji, w której dane są zbierane w ostatniej chwili.
Zmiany wprowadzone przez csrd nie dotyczą wyłącznie formalności. W wielu przypadkach prowadzą do uporządkowania procesów w firmie i lepszego kontrolowania wpływu działalności na otoczenie. Dlatego nawet przedsiębiorstwa, które jeszcze nie mają obowiązku raportowania, coraz częściej zaczynają przygotowania wcześniej, aby uniknąć problemów w kolejnych latach.